Ngày Dân số Thế giới 2013 - Bảo đảm quyền cho trẻ em gái

Dân số thế giới được dự báo sẽ tăng lên 9,1 tỷ người vào năm 2050 (Ảnh minh họa: Internet)

 

Trong suốt những năm vừa qua, các vấn đề dân số luôn là trung tâm trong cuộc đấu tranh chống đói nghèo và thúc đẩy phát triển bền vững. Tỷ lệ tăng trưởng, cơ cấu về tuổi, khả năng sinh sản và tử vong, di cư, có ảnh hưởng đến tất cả các khía cạnh của quá trình phát triển con người, kinh tế và xã hội.

Thực tế trên đòi hỏi các chính phủ phải có khả năng thu thập và phân tích các xu hướng nhân khẩu học để hoạch định và thực hiện các chính sách đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai. Trong khi đó, các xu hướng nhân khẩu học lại bị ảnh hưởng bởi những quyết định cá nhân liên quan đến sinh sản. Trong bối cảnh này, sức khỏe sinh sản và bình đẳng giới là những yếu tố quan trọng.

Cách đây 26 năm, vào ngày 11/7/1987, công dân thứ 5 tỷ của thế giới đã chào đời tại Nam Tư. Sự kiện này được coi là dấu mốc cho sự bùng nổ của dân số thế giới. Một thế giới bùng nổ về dân số sẽ dẫn đến nghèo đói, bệnh tật, chiến tranh, môi trường ô nhiễm – những thách thức đối với tất cả các quốc gia. Chính vì vậy, tại Hội nghị quốc tế về dân số và phát triển năm 1989, Liên hợp quốc đã quyết định lấy ngày sinh của cậu bé thứ 5 tỷ (11/7) để kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới.

Kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới hàng năm là dịp để các quốc gia cùng nhìn lại quá trình kiểm soát sự phát triển dân số, từ đó tiếp tục đề xuất những chính sách, giải pháp hữu hiệu để thực hiện ngày càng tốt hơn mục tiêu dân số và phát triển trong chiến lược phát triển chung về kinh tế – xã hội. Đây cũng là dịp để thu hút sự chú ý của cộng đồng đến tính cấp bách và tầm quan trọng của vấn đề dân số.

Dân số và phát triển

Theo các chuyên gia, các nhà khoa học, lịch sử phát triển nhân loại cho thấy trong mọi hình thái kinh tế – xã hội, dân số là động lực, là trung tâm của phát triển. Những biến đổi về quy mô, cơ cấu, phân bổ và chất lượng dân số chính là yếu tố quan trọng liên quan đến phát triển. Các nhà lãnh đạo và quản lý của nhiều quốc gia đã ngày càng nhận thức sâu sắc về sự ổn định quy mô dân số với sự gia tăng hợp lý. Điều đó sẽ giúp đất nước giảm bớt những căng thẳng về nguồn tài nguyên cạn kiệt, suy thoái môi trường, quá tải dân cư đô thị..., từ đó tăng các nguồn lực đầu tư phát triển dài hạn, đáp ứng nhu cầu lương thực, thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, giáo dục cho người dân.

Tính toán của các nhà nhân khẩu học kinh tế cho thấy, giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế và tốc độ phát triển dân số có mối tương quan chặt chẽ theo tỉ lệ nghịch. Như vậy, theo mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế – xã hội thì mỗi quốc gia phải xác định và khống chế tốc độ dân số ở mức hợp lý để đảm bảo cho việc phát triển kinh tế, đảm bảo khả năng tích lũy.

Theo ước tính, dân số thế giới sẽ đạt 9,1 tỷ người vào năm 2050 và dân số của 50 quốc gia nghèo nhất sẽ tăng gấp đôi, lên 1,7 tỷ người. Hầu hết sự gia tăng này sẽ diễn ra trong các khu vực đô thị của các nước đang phát triển.

Thực tế cũng đã cho thấy các xu hướng nhân khẩu học có ảnh hưởng quyết định trong cuộc chiến chống đói nghèo và thúc đẩy phát triển. Làm chậm tốc độ tăng trưởng dân số và tăng cường đầu tư cho các lĩnh vực sức khỏe sinh sản, phòng chống HIV; giáo dục, nâng cao vị thế của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới chính là những biện pháp thiết yếu góp phần xóa đói giảm nghèo.

Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc:

- Mỗi phút, một phụ nữ bị tử vong trong quá trình mang thai hay sinh nở.

- Mỗi năm, 70.000 phụ nữ tử vong do phá thai trong điều kiện không an toàn.

- Hơn 300 triệu phụ nữ bị biến chứng khi mang thai hay sinh nở.

Theo Liên hợp quốc, việc giảm tỷ suất sinh phụ thuộc phần lớn vào khả năng tự chủ của người nam giới và phụ nữ cũng như vào khả năng tiếp cận với các sản phẩm và dịch vụ sức khỏe sinh sản của họ.

Các quyền về sức khỏe sinh sản chính là nền tảng cho việc sinh con khỏe mạnh, các mối quan hệ thân thiết và các gia đình hạnh phúc. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi đứa trẻ đều được sinh ra theo ý muốn, đều được sinh ra an toàn, các thanh niên khỏe mạnh, phụ nữ và trẻ em gái được đối xử tôn trọng và bảo toàn nhân phẩm.

Trao quyền cho phụ nữ, trong các vai trò sinh sản của họ, đóng một vai trò cơ bản. Khi người phụ nữ có thể lập kế hoạch cho gia đình thì họ cũng có thể lập kế hoạch cho phần còn lại của chính cuộc đời họ. Khi người phụ nữ khỏe mạnh, họ có thể sống và làm việc hiệu quả hơn. Khi các quyền liên quan sinh sản được tôn trọng thì chính người phụ nữ cũng có quyền tham gia một cách đầy đủ, tự do và bình đẳng vào các hoạt động của xã hội.

Mang thai ở tuổi vị thành niên

Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), hiện nay trên thế giới có khoảng hơn 600 triệu trẻ em gái, trong đó hơn 500 triệu em đang sinh sống tại các nước đang phát triển. Không thể phủ nhận rằng các em chính là những người đại diện cho thế hệ hiện tại và tương lai của nhân loại. Chính vì vậy, nếu các em được trang bị những kỹ năng cần thiết và có cơ hội phát triển thì các em có thể đầu tư cho chính bản thân các em hiện tại, giúp đỡ gia đình và xã hội sau này. Các cơ hội và sự lựa chọn dành cho cho những cô gái tuổi vị thành niên sẽ giúp các em bước vào tuổi trưởng thành như những công dân độc lập và năng động. Các quyền, sức khỏe, học tập và tiềm năng của các em, vì vậy, cần được bảo vệ và được đưa vào nội dung của các chương trình phát triển sau năm 2015.

Tuy nhiên, hiện nay, hàng triệu trẻ em gái tuổi vị thành niên đang phải gánh chịu những hình thức phân biệt đối xử năng nề và bị cách ly về mặt xã hội. Chính điều này khiến các em không được hưởng các quyền, đồng thời không phát huy được những tiềm năng của chính mình. Các em bị buộc phải thôi học sớm, dễ bị bạo lực, cưỡng bức tình dục và bị ảnh hưởng bởi những tập tục có hại. Các em thường phải lập gia đình khi còn nhỏ tuổi và phải mang thai và sinh con khi các em chưa thực sự trưởng thành về mặt thể chất, tình cảm và chưa đủ trưởng thành về mặt xã hội để sẵn sàng làm mẹ.

Xuất phát từ thực tế này, Ngày Dân số Thế giới năm 2013 được dành để nhắc nhở cộng đồng về vấn đề mang thai ở tuổi vị thành niên. Với chủ đề này, Ngày Dân số Thế giới năm nay mở ra hy vọng hướng tới một thế giới, nơi tất cả các trẻ em được sinh ra đều đúng như mong muốn của người làm mẹ và những người mẹ được sinh nở an toàn.

Theo số liệu thống kê của Liên hợp quốc, hàng năm có khoảng 16 triệu em gái tuổi từ 15 – 19 sinh con. Cứ 10 trẻ em gái tuổi vị thành niên thuộc nhóm này thì có 9 em đã lập gia đình. Tuy nhiên, rất nhiều em trong số này không được tự mình quyết định việc mang thai hay không. Thường thì đây là kết quả của việc phân biệt đối xử, vi phạm các quyền của trẻ em gái (bao gồm ở kết hôn sớm với trẻ em), giáo dục không đầy đủ hoặc ép buộc tình dục.

Thêm vào đó, các biến chứng khi mang thai và khi sinh tiếp tục là những nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong cho các em gái tuổi từ 15 – 19 ở các nước có thu nhập thấp và thu nhập trung bình.

Trong thông điệp được gửi đi nhân ngày kỷ niệm này, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon nêu rõ: Mỗi năm ước tính có 16 triệu trẻ em gái ở tuổi vị thành niên trở thành các bà mẹ, song có quá nhiều em không bao giờ có cơ hội lập kế hoạch cho việc mang thai. Các phức tạp nảy sinh khi mang thai hoặc sinh con có nguy cơ dẫn đến khuyết tật nghiêm trọng và cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu cho những phụ nữ trẻ dễ bị tổn thương. Hơn nữa, ở nhóm đối tượng này cũng thường xảy ra tình trạng phá thai không an toàn, dẫn đến bệnh tật, thương tổn hoặc tử vong.

Theo Giám đốc Quỹ Dân số Liên hợp quốc Babatunde Osotimehin, mang thai ở tuổi vị thành niên không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn là vấn đề phát triển. Đây chính là nguồn gốc của đói nghèo, bất bình đẳng giới, bạo lực, những cuộc hôn nhân trẻ em và hôn nhân cưỡng ép, sự thiếu giáo dục, sự thất bại của hệ thống và các tổ chức bảo vệ quyền con người.

Đảm bảo quyền cho các trẻ em gái

Có thể khẳng định rằng sức mạnh của những phụ nữ trẻ góp phần biến đổi thế giới chúng ta đang sống. Thực tế cho thấy nếu các phụ nữ trẻ và trẻ em gái có kỹ năng và cơ hội cần thiết, họ có thể đầu tư vào bản thân, gia đình, cộng đồng của họ. Các em gái được học hành và khỏe mạnh sẽ có nhiều cơ hội để phát huy hết tiềm năng của mình, đồng thời sẽ có nhiều cơ hội để nhận các quyền mà mình được hưởng. Các em cũng có thể tự giúp mình và gia đình của mình thoát khỏi đói nghèo. Tuy nhiên, mang thai và sinh nở đã gây nguy hại tới các quyền, tới sức khỏe, giáo dục và tiềm năng của một số lượng quá nhiều thanh thiếu niên, cản trở họ bước tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Để giải quyết những vấn đề này, chúng ta cần tạo điều kiện cho các trẻ em gái được tiếp cận với giáo dục tiểu học và giúp các em nhận được một nền giáo dục có chất lượng trong suốt thời niên thiếu. Khi một cô gái được giáo dục đầy đủ, cô gái này cũng có thể sẽ kết hôn muộn hơn, trì hoãn việc sinh con ở tuổi muộn hơn, sinh ra những đứa trẻ khỏe mạnh hơn và có khả năng có thu nhập cao hơn.

Thêm vào đó, trong thông điệp được đưa ra nhân Ngày Dân số Thế giới 2013, Tổng Thư ký Ban Ki-moon cũng nhấn mạnh: Chúng ta phải giáo dục giới tính cho tất cả thanh thiếu niên giáo dục một cách toàn diện và phù hợp với tuổi của các em. Lĩnh vực giáo dục này là đặc biệt quan trọng để cung cấp cho trẻ em gái các phương tiện để có thể tự quyết định khi nào họ muốn trở thành người mẹ. Ngoài ra, chúng ta cũng phải cung cấp đầy đủ các dịch vụ sức khỏe sinh sản cần thiết và sức khỏe tình dục, kế hoạch hóa gia đình, phòng chống và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục, kể cả HIV. Chúng ta phải đảm bảo phụ nữ được tiếp cận với các dịch vụ sức khỏe bà mẹ mà họ cần.

Nếu chúng ta dành sự quan tâm và các nguồn lực cho giáo dục, y tế và hạnh phúc của thanh thiếu niên thì họ sẽ chính là những tác nhân thay đổi giúp phát triển xã hội tương lai đi đúng hướng.

Ngoài ra, theo Giám đốc Quỹ Dân số Liên hợp quốc Babatunde Osotimehin, để phòng chống hiện tượng mang thai ở tuổi vị thành niên, điều cần thiết là các quốc gia, cộng đồng và cá nhân, ở cả các nước phát triển và đang phát triển, phải cam kết nỗ lực đầu tư vào trẻ vị thành niên. Chính phủ cần ban hành và thực thi luật pháp quốc gia quy định tuổi tối thiểu để kết hôn là 18 tuổi và phải thúc đẩy các sáng kiến ở cấp cộng đồng hỗ trợ các quyền của trẻ em gái và ngăn chặn những cuộc hôn nhân trẻ em và hậu quả của chúng.

Ở cấp địa phương, theo ông, các cộng đồng phải cung cấp cơ sở hạ tầng cần thiết, các dịch vụ sức khỏe sinh sản với một môi trường thân thiện để chào đón thanh niên.

“Bất kỳ trẻ em gái nào, dù các em sống ở đâu và có tình trạng kinh tế nào, thì các em vẫn có quyền thực hiện đầy đủ các tiềm năng của mình”, Giám đốc UNFPA khẳng định.

Ngày Dân số Thế giới 2013 là dịp để kêu gọi các nỗ lực nhiều hơn nữa từ các chính phủ, các đối tác phát triển quốc tế và tất cả các bên liên quan cùng phối hợp giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc giải quyết các yếu tố ảnh hưởng tới việc mang thai sớm trong nhóm trẻ em gái vị thành niên./.

Hải Lê

Nguồn: http://www.cpv.org.vn

Tra cứu tài liệu online

Đang online

Đang có 31 khách và không thành viên đang online

Thống kê truy cập

Số lần xem các bài viết
1189717

THƯ VIỆN TỈNH LÀO CAI
Địa chỉ: Nhà Văn hóa tỉnh Lào Cai - Đại lộ Trần Hưng Đạo - Phường Bắc Lệnh - Thành phố Lào Cai - Tỉnh Lào Cai
Chịu trách nhiệm chính: Phạm Văn Hạnh - Giám đốc thư viện tỉnh Lào Cai Điện thoại: 0203 668 665 - Email: phamhanhtvlc@gmail.com
Hoạt động theo Giấy phép số 41/GP - TTĐT của Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình & Thông tin điện tử ngày 15/4/2013
.