Mỗi thôn, bản ở Mường Khương đều có câu chuyện về những người có uy tín được dân tin, dân quý. Ở thôn Séo Tủng, xã Tung Chung Phố, người dân vẫn gọi già làng Cư Khái Hòa với tên gọi thân thiết “già Hòa”. Già Hòa năm nay đã bước sang tuổi “thất thập” và đã có hơn nửa cuộc đời gắn bó với vai trò trưởng thôn. Người dân nơi đây luôn kính trọng ông, bởi họ cho rằng: “Già Hòa nói là đúng, làm là tốt”. Bà con coi già Hòa không chỉ là trưởng thôn, mà còn là trưởng lão của mỗi gia đình, bởi vậy, gia đình nào có việc hệ trọng đều mời già tới nhà để xin ý kiến. Séo Tủng là thôn biên giới, trong suốt 35 năm làm trưởng thôn cũng là từng ấy năm già Hòa theo bước chân các chiến sỹ biên phòng đi tuần tra biên giới, bảo vệ bình yên cho thôn, bản. Năm nay tuổi đã cao, già Hòa từ chối mong muốn của bà con, không làm trưởng thôn nữa, mà đề cử một thanh niên trẻ, nhiệt huyết. Già chỉ đảm nhận vai trò là tổ trưởng tổ tiết kiệm và vay vốn của thôn. Trong nhiều năm qua, già Hòa đã vận động, hướng dẫn những người dân thôn mình vay vốn để thụ hưởng chính sách ưu đãi tín dụng, sử dụng nguồn vốn vay hiệu quả, đúng mục đích trong phát triển kinh tế gia đình. Nổi bật như việc già vận động, tuyên truyền bà con sử dụng đồng vốn để đầu tư chăn nuôi đại gia súc, trồng cỏ voi, làm chuồng nuôi nhốt tránh rét cho gia súc. Một số gia đình nhờ phát huy hiệu quả đồng vốn vay đã xây được nhà, mua xe tải phục vụ việc buôn bán nông sản, trong đó nhiều hộ của thôn đã thoát nghèo. Trong các hội nghị biểu dương người có uy tín của xã, của huyện, già Hòa luôn có mặt.

Ông Lù Cồ Chon ở Tùng Lâu, thị trấn Mường Khương có công bảo tồn Lễ hội cúng rừng.

Những người có uy tín như già làng Cư Khái Hòa chính là “nhân tố vàng” trong công tác dân vận. Đến nay, 209 thôn, bản ở Mường Khương đều có người có uy tín. Vai trò của người có uy tín đã được minh chứng thông qua kết quả của nhiều phong trào thi đua, như phát triển sản xuất, áp dụng khoa học - kỹ thuật, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ an ninh Tổ quốc... Có thể kể đến không ít người có uy tín trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ở huyện Mường Khương như ông Thào Sẩu, dân tộc Mông - người có uy tín ở thôn Tỉn Thàng, xã La Pan Tẩn. Ông đã vận động nhân dân trong thôn đóng góp 100 ngày công và 102 triệu đồng xây dựng nhà văn hóa thôn năm 2017. Ông Giàng Chúng Lìn, dân tộc Mông ở thôn Sín Chải, xã Pha Long đã vận động người dân trong thôn đóng 192 ngày công làm đường, dọn vệ sinh đường ngõ xóm, góp phần đảm bảo vệ sinh môi trường và vận động trẻ em trong thôn đến trường, đi học chuyên cần. Ở thôn Na Mạ II, xã Bản Lầu có ông Hoàng Việt Dũng, dân tộc Giáy luôn đi đầu trong chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng để phát triển kinh tế, thu nhập bình quân 120 triệu đồng/năm. Bà La Thị Duyên, dân tộc Bố Y, thôn Trung Tâm, xã Lùng Vai luôn vận động các gia đình đưa trẻ đến trường đúng độ tuổi, nuôi con khỏe, dạy con ngoan; vận động phụ nữ không bỏ đi khỏi địa phương, không tảo hôn; tích cực tham gia sản xuất, giảm nghèo bền vững.

Không chỉ vậy, người có uy tín còn góp phần rất lớn trong công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc ở huyện vùng cao Mường Khương. Việc duy trì và phát triển các lễ hội dân gian, làn điệu dân ca, các làng nghề truyền thống như Lễ hội “Gầu tào” của dân tộc Mông; “Lễ cúng rừng”, “Nhà mới” của dân tộc Nùng; lễ hội “Tạ ơn trâu” của dân tộc Bố Y; câu lạc bộ dân ca “Nùng Dín”...

Ông Nguyễn Xuân Dậu, Trưởng phòng Dân tộc huyện Mường Khương cho biết: Khi người có uy tín gương mẫu đi đầu, làm tốt công tác tuyên truyền thì các cuộc vận động, các phong trào tổ chức tại địa phương sẽ thành công. Thời gian tới, huyện Mường Khương tiếp tục tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho người có uy tín và quan tâm thực hiện những chính sách động viên, khuyến khích đội ngũ người có uy tín, đặc biệt là ở những thôn, bản đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn.

Bên cạnh những chính sách của Nhà nước, người có uy tín ở các thôn, bản vùng cao Mường Khương cũng cần chủ động cập nhật những thông tin về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và địa phương để tuyên truyền kịp thời cho bà con. Bên cạnh đó, họ cần tích cực hưởng ứng các phong trào, nắm tâm tư, nguyện vọng của người dân và tham gia xây dựng khối đại đoàn kết giữa các thôn, bản giúp địa phương khắc phục khó khăn, phát triển kinh tế - xã hội...