Quốc hội Việt Nam 80 năm đồng hành cùng dân tộc qua các kỳ bầu cử lịch sử

Sau chiến thắng lịch sử 30/4/1975, nước ta hoàn toàn thống nhất. Tuy nhiên, dù non sông đã thu về một mối nhưng ở hai miền vẫn tồn tại hai Nhà nước. Ở miền Bắc là Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, có chính quyền là Quốc hội, Chính phủ và các cấp chính quyền ở địa phương. Ở miền Nam là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và Hội đồng cố vấn của Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam, Ủy ban nhân dân cách mạng ở địa phương.

Trong bối cảnh đó, Đảng đã sớm nhận thức được yêu cầu, nhiệm vụ cấp bách đặt ra lúc đó là phải hoàn thành thống nhất đất nước về mặt Nhà nước. Hội nghị lần thứ 24 Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp trong tháng 9/1975 nhấn mạnh, thống nhất đất nước vừa là nguyện vọng thiết tha của nhân dân cả nước, vừa là quy luật khách quan của sự phát triển cách mạng Việt Nam. Từ 15-21/11/1975, Hội nghị hiệp thương chính trị thống nhất đất nước nhất trí cần tổ chức sớm cuộc Tổng tuyển cử trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam.

Những ngày tháng Tư năm 1976, đất nước ta, từ Bắc tới Nam, từ miền xuôi đến miền ngược tưng bừng ngày hội lớn của non sông: Tổng tuyển cử bầu Quốc hội thống nhất. Cuộc Tổng tuyển cử bầu ra Quốc hội khóa VI đã thành công rực rỡ, với tỷ lệ cử tri đi bầu trong cả nước đạt 98,77%. Cử tri đã lựa chọn và bầu đủ 492 đại biểu trong vòng đầu, không nơi nào phải bầu lại hoặc bầu thêm.

Theo GS.TS Trần Ngọc Đường, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cuộc Tổng tuyển cử năm 1976 là thống nhất về mặt pháp lý Nhà nước, cả hai miền Nam và Bắc có một Quốc hội thống nhất, một Nhà nước thống nhất và chính quyền các cấp thống nhất.

GS.TS Trần Ngọc Đường nhấn mạnh, Tổng tuyển cử năm 1976 thể hiện sự thống nhất đất nước, Nam - Bắc một nhà dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đây cũng là dấu mốc đánh giá thắng lợi rực rỡ của Đảng ta trong việc lãnh đạo chống thực dân xâm lược, giải phóng đất nước.

Ông Nguyễn Túc, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, cuộc Tổng tuyển cử năm 1976 thể hiện tinh thần quật khởi của nhân dân ta sau cuộc đại thắng lợi kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đây còn là bằng chứng về sức mạnh đoàn kết của nhân dân ta trong việc quyết tâm đánh thắng mọi thế lực thù địch, phá hoại nền độc lập, tự do mà ông cha ta đã nhiều năm vun đắp.

Ông Nguyễn Túc cho biết, tư tưởng thống nhất đất nước, hòa giải dân tộc đặt ra rất mạnh mẽ. Không khí thống nhất rất mạnh mẽ. Dân mình đều rất đồng tình. Và cũng mới thấy dân mình yêu nước ghê gớm.

Sau ngày Tổng tuyển cử hai tháng, vào sáng 24/6/1976, Quốc hội khóa VI - Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất - đã khai mạc Kỳ họp thứ nhất với sự có mặt của đông đảo các đại biểu Quốc hội cả hai miền Nam - Bắc của non sông Việt Nam.

Quốc kỳ cùng với tên nước, Quốc huy, Quốc ca và Thủ đô của nước Việt Nam thống nhất đã được Quốc hội thông qua nghị quyết ngay tại Kỳ họp thứ nhất.

Là đại biểu Quốc hội khóa VI và nhiều khóa Quốc hội sau này, bà Nguyễn Thị Hoài Thu, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, vẫn vẹn nguyên cảm xúc: Kỳ họp thứ nhất diễn ra trong không khí trang nghiêm mà thấm đậm tình nghĩa, phấn khởi, vui tươi nhưng trách nhiệm hết sức nặng nề. Một quyết định đúng đắn cho chế độ chính trị của đất nước, cho con đường đi lên của đất nước thống nhất. Đất nước thống nhất thì việc đổi tên thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là có cơ sở. Cho đến ngày nay, chúng ta đang đi trên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội. Vấn đề dân chủ ở nước ta là cốt lõi, là sợi dây xuyên suốt trong quá trình xây dựng đất nước.

Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Quốc hội khóa VI đã có những quyết định làm cơ sở cho cả quá trình sau đó.

Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất đã đưa ra một quyết nghị: Từ đây, nước Việt Nam thống nhất, cả nước làm một nhiệm vụ, cả nước đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Quốc hội khóa VI đã quyết định nhiều vấn đề quan trọng, trong đó có việc đổi tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đây cũng là cơ sở để sau này Quốc hội ra nghị quyết đổi tên Sài Gòn thành TP. Hồ Chí Minh. Căn cứ vào các quyết định đó, đến tháng 12/1976, Đại hội lần thứ IV của Đảng đổi tên Đảng Lao động Việt Nam thành Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong nhiệm kỳ 5 năm, Quốc hội khóa VI đã họp 7 kỳ. Quốc hội đã nghiên cứu, thảo luận và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước như: thông qua nhiệm vụ cơ bản của Kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ hai (1976-1980); phê chuẩn việc phân vạch lại địa giới thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành khác. Ngoài ra, Quốc hội thông qua Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hiến pháp mới của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Hiến pháp năm 1980.

Đây là bản Hiến pháp thứ ba được Quốc hội thông qua, đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn mới.