Phát huy lợi thế vùng, thời gian qua, các xã trên địa bàn huyện Bắc Hà đã và đang tích cực cải tạo và trồng mới những cây ăn quả có nguồn gốc ôn đới, đặc biệt là cây mận tam hoa, tả van, lê và đào đã mang lại lợi ích kép, vừa tăng thu nhập, vừa taọ cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nên thơ, mở ra hướng mới phát triển du lịch cộng đồng, trải nghiệm, thăm quan Bắc Hà, góp phần tăng thu nhập, cải thiện đời sống đồng bào bào vùng cao, giảm nghèo bền vững.
Bắc Hà là huyện vùng cao nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Lào Cai, khu vực trung và thượng huyện có khí hậu mang đặc trưng ôn đới, mùa đông lạnh, mùa hè mát mẻ, rất thích hợp cho phát triển cây ăn quả có nguồn gốc ôn đới. Trong những năm qua để thực hiện được mục tiêu phát triển sản xuất cây ăn quả ôn đới, trên cơ sở đầu tư của Nhà nước, các cấp, các ngành, nhất là từ nguồn vốn 30a và chương trình 135CP, Bắc Hà đã triển khai một số dự án, tiểu dự án trồng cây ăn quả có nguồn gốc ôn đới, cải tạo, trồng mới cây mận tam hoa… hình thành nhiều vùng sản xuất hàng hóa có hiệu quả cao. Đến nay, Bắc Hà đã hình thành vùng cây ăn quả ôn đới với diện tích 1.300ha, chủ yếu là cây mận tam hoa, mận địa phương; mận tả van, Tả Hoàng Ly, Lê xanh, Lê VH6... Bắc Hà trở nên nổi tiếng là xứ sở của mận tam hoa, mệnh danh là cao nguyên trắng... Năm 2020, sản lượng cây ăn quả ôn đới toàn huyện đạt 3.417 tấn, chiếm 65,71% tổng sản lượng quả tươi toàn huyện, giá trị thu hoạch trong năm đạt trên 136 tỷ đồng. Để có kết quả này, thời gian qua, phòng nông nghiệp huyện phối hợp với Trại Nghiên cứu và Sản xuất rau, quả Bắc Hà thuộc Trung tâm Giống nông - lâm nghiệp tỉnh đã thực hiện Dự án cải tạo vùng mận Tam hoa Bắc Hà và Dự án phát triển cây ăn quả ôn đới chất lượng cao trên địa bàn huyện Bắc Hà nhằm khai thác và phát huy tiềm năng phát triển cây ăn quả đặc sản, tạo sản phẩm hàng hoá, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Chủ động tìm nguồn gen, sản xuất cây giống phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương. Qua khảo nghiệm, trại đã xác định được giống lê VH6 (lê Tai nung 6) và đào Pháp chín sớm phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai và cho thu hoạch sớm hơn sản phẩm cùng loại có nguồn gốc Trung Quốc. Từ đó trồng thí điểm, nhân rộng, phát triển diện tích, đem lại hiệu quả kinh tế cao, đưa Bắc Hà trở thành vùng trọng điểm cây ăn quả ôn đới số 1 của tỉnh, vừa tạo cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, hấp dẫn du lịch miệt vườn, phát triển du lịch địa phương. Nhằm tiếp tục phát triển bền vững cây ăn quả ôn đới trên địa bàn huyện, ông Nguyễn Xuân Giang, trưởng phòng nông nghiệp huyện cho biết: "Phòng đã phát huy vai trò tham mưu, xây dựng và triển khai nhiều chương trình, dự án trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp, đặc biệt đã quy hoạch và phát triển các vùng trồng cây ăn quả ôn đới. Bắc Hà đã và đang chú trọng rà soát lại quy hoạch đất nông nghiệp trên địa bàn, đặc biệt là diện tích trồng cây ăn quả ôn đới; phát triển sản xuất hợp lý trên cơ sở phát huy lợi thế của vùng. Trên cơ sở đó, thực hiện chương trình phát triển cây ăn quả ôn đới, vụ đông xuân năm 2020- 2021, Phòng nông nghiệp huyện phối hợp với trung tâm dịch vụ tổng hợp nông nghiệp, các xã khu vực trung tâm và thượng huyện, chủ yếu tại xã Lùng Phình, Tả Văn Chư, Bản Phố, Na Hối... trồng mới 210ha cây lê xanh, mận tam hoa, cây hồng giòn và cây bơ. Trong đó diện tích chủ yếu là cây lê xanh và cây mận tam hoa. Đến thời điểm này đã trồng xong trên 95% diện tích, phấn đấu trồng xong cuối tháng 1/2021".
Cùng với xã Na Hối, xã Tả Chải là 1 trong 2 xã vốn nổi tiếng là vùng chuyên canh trồng mận tam hoa, lê VH6. Tả Chải lại nằm tiếp giáp trung tâm huyện lỵ, có đường giao thông thuận tiện, phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp, hữu tình, khí hậu trong lành, mát mẻ, đặc biệt vào mùa xuân, Tả Chải được tô điểm bởi những thung lũng, vườn mận tam hoa nở trắng, nhất là ở khu vực thôn Na Lo, Na Kim, Na Khèo… tạo nên bức tranh phong cảnh sống động, hữu tình đã và đang thu hút đông đảo khách du lịch trải nghiệm. Chính vì vậy thời gian qua, xã Tả Chải đã chú trọng phát triển cây ăn quả ôn đới, chủ yếu là cây mận tam hoa, lê VH6 và cây Đào Pháp vừa tăng thu nhập, vừa taọ cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nên thơ phát triển du lịch cộng đồng địa phương, ông Đặng Văn Kiên, phó chủ tịch UBND xã Tả Chải cho biết. Hiện tổng diện tích cây ăn quả ôn đới; Mận Tam Hoa, Đào, Lê trên địa bàn xã Tả Chải có 195 ha. Tổng sản lượng quả tươi thu hoạch năm 2020 đạt 723 tấn, góp phần giúp xã có thêm 7 hộ nông dân thoát nghèo. Xã Tả Chải có 20 hộ dân làm du lịch cộng đồng homestay, trong đó thôn Na Lo có 9 hộ. Đây là điểm đã và đang được triển khai dự án làng văn hóa- du lịch 3 sao đầu tiên ở Bắc hà nói riêng và Lào Cai, anh Vàng Văn Tân, Trưởng thôn Na Lo, xã Tả Chải tự hào cho biết: "Có được kết quả này bên cạnh truyền thống văn hoá dân tộc Tày đậm đà bản sắc, Na Lo có vị trí thuận lợi, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, với những nương vườn trồng cây mận tam hoa, lê. Xác định được tầm quan trọng của cây ăn quả ôn đới, thời gian qua, thôn đã vận động bà con nông dân đã trồng mới 2,5 ha cây lê VH6, cải tạo, trồng mới, duy trì 7 ha cây mận tam hoa, vừa tạo thêm thu nhập, vừa tạo cảnh quan thu hút khách du lịch, đặc biệt là vào mùa xuân hoa mận nở trắng và mùa thu hoạch mận tam hoa, mùa trái chín đỏ hấp dẫn du khách trải nghiệm".
Cảnh đẹp ở Tả Van Chư luôn hấp dẫn du khách khi hoa Mận nở
Tả Văn Chư là xã tiêu biểu điển hình trong trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đặc biệt nông dân xã vùng cao Tả Văn Chư đã biết áp dụng khoa học kỹ thuật, cải tạo vườn mận tạp, trồng mới và nâng cao hiệu quả kinh tế từ cây mận tả van, anh Tráng Seo Sảng, chủ tịch Hội nông dân xã Tả Văn Chư cho biết: "Thời gian qua được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, các cấp, các ngành, nhất là nguồn vốn Nghị quyết 30a, 135CP, vốn giảm nghèo…đã đầu tư cho xã các tiểu dự án, chương trình trồng cây mận tả van, lê xanh, lê VH6, Hội nông dân xã phối hợp với các đoàn thể, các thôn tích cực vận động thu hút đồng đảo hội viên nông dân và bà con nhân dân hưởng ứng tích cực phát triển vườn cây ăn quả mận Tả van, lê Tai nung đặc sản, đem lại hiệu quả kinh tế cao, giảm nghèo bền vững". Nhờ đó đến nay, xã Tả Văn Chư đã trồng mới 71 ha cây ăn quả, trong đó có gần 50 ha cây mận tả van theo các chương trình, dự án giảm nghèo bền vững từ nguồn vốn chương trình 135 và Nghị quyết 30a. Hiện toàn xã có 130ha cây ăn quả có nguồn gốc ôn đới trong đó có trên 70 ha cây mận tả van, còn lại là các loại cây Mận địa phương như mận hậu, tả hoàng, Lê địa phương, lê tai nung... diện tích cho thu hoạch khoảng 58, 5 ha, hàng năm thu hoạch đem lại nguồn thu đáng kể cho đồng bào Mông địa phương. Việc phát triển vùng chuyên canh cây ăn quả ôn đới ở các xã vùng cao của huyện Bắc Hà đã và đang đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần giảm nghèo bền vững. Việc trồng mở rộng diện tích các loại cây ăn quả ôn đới, đặc biệt là cây mận tam hoa thuần chủng và cây lê địa phương nhằm chuyển đổi vùng trồng cây kém hiệu quả, giúp nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời góp phần tạo thêm sản phẩm du lịch đặc trưng Bắc Hà, để mỗi khi xuân sang, tết đến, cao nguyên trắng Bắc hà rực rỡ màu trắng hoa mận tam hoa rực rỡ, hoa mận tả van trắng tinh khôi, cành lê điểm hoa trắng thu hút khách du lịch đến thăm quan, trải nghiệm và có thêm ấn tượng sâu đậm về đất và nguồi vùng cao Bắc Hà./.
