Trở lại xã Bản Mế (Si Ma Cai) trong một sớm thu, chúng tôi được chứng kiến không khí chạy đua “nước rút” để “về đích” NTM diễn ra ở khắp các thôn. Tại thôn Cốc Dế, ngoài việc chủ động triển khai những phần việc như đẩy mạnh tăng gia sản xuất, nâng cao thu nhập, vệ sinh môi trường xung quanh nhà ở và đường làng, ngõ xóm… bà con còn tích cực hỗ trợ đơn vị thi công vận chuyển vật liệu đến nơi tập kết để triển khai làm tuyến đường điện dài 3,5 km về thôn. Ông Lý Seo Súa, Trưởng thôn Cốc Dế cho biết: Trước đây, đường vào thôn là đường mòn, dốc núi, nên đi lại khó khăn, ít có tư thương đến thu mua nông sản cho người dân. Năm 2016, khi tuyến đường vào thôn được Nhà nước đầu tư bê tông xi măng đi lại thuận lợi thì hoạt động giao thương cũng phát triển hơn. Tôi tin rằng, khi có điện lưới quốc gia thì đời sống của 62 hộ trong thôn sẽ có nhiều đổi thay hơn nữa.

Bên cạnh đó, chính quyền xã Bản Mế phối hợp chặt chẽ với đơn vị thi công xây dựng công trình trường mầm non với 6 phòng học, 3 phòng chức năng. Ông Ngô Tiến Sơn, Chủ tịch UBND xã Bản Mế cho biết: Với sự đầu tư của Nhà nước, sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của người dân, từ đầu năm đến nay, xã đạt thêm 4 tiêu chí (nhà ở dân cư, hộ nghèo, tổ chức sản xuất, thu nhập), nâng tổng số tiêu chí đạt lên 17/19 tiêu chí. Hai tiêu chí là điện và trường học đã đạt trên 90%, phấn đấu thực hiện xong trước 30/10.

Tại xã Bản Cầm (Bảo Thắng), địa phương cũng đang chạy đua với thời gian để đạt 4 tiêu chí gồm giao thông, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm. Năm 2017, xã Bản Cầm mới đạt 10/19 tiêu chí. Tuy nhiên, khi được tỉnh lựa chọn là 1 trong 8 xã đạt chuẩn NTM trong năm 2018 thì cả hệ thống chính trị xã đã vào cuộc với quyết tâm cao nhất. Cấp ủy đảng, chính quyền triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng các mô hình phát triển kinh tế, phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện, của tỉnh tổ chức các lớp dạy nghề, chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho người dân, lồng ghép nguồn lực triển khai xây dựng NTM… Từ đầu năm đến nay, các tổ chức, doanh nghiệp và người dân đóng góp hơn 1,7 tỷ đồng xây dựng NTM. Đến nay, xã Bản Cầm đạt thêm 5 tiêu chí, nâng tổng số tiêu chí đã đạt lên 15/19 tiêu chí.

Ông Thào Văn Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Bản Cầm cho biết: Trong 4 tiêu chí chưa đạt, có 2 tiêu chí nằm trong khả năng địa phương, đó là tiêu chí giao thông, môi trường và an toàn thực phẩm. Còn tiêu chí trường học và cơ sở vật chất văn hóa, xã đề nghị tỉnh, huyện sớm giải quyết, vì nguồn lực đầu tư lớn và nằm ngoài khả năng của xã, với số tiền khái toán hơn 8 tỷ đồng.

Ngoài 2 xã trên, các xã còn lại cũng đang nỗ lực, linh hoạt triển khai nhiều giải pháp để “cán đích” NTM trong năm nay. Tuy nhiên, qua tìm hiểu chúng tôi thấy, mặc dù những tiêu chí chưa đạt của các xã đăng ký “về đích” NTM không nhiều, chủ yếu rơi vào nhóm tiêu chí hạ tầng kinh tế - xã hội (giao thông, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa)… cần nguồn vốn đầu tư lớn, là thách thức không nhỏ đối với các địa phương.

Trao đổi với chúng tôi, bà Triệu Thị Ghến, Bí thư Đảng ủy xã Nậm Đét (Bắc Hà) cho rằng, mặc dù rất cố gắng, nhưng vì nhiều nguyên nhân như xuất phát điểm thấp, nguồn lực đầu tư của Nhà nước chưa kịp thời, ảnh hưởng của thời tiết, nguồn lực đầu tư trong nhân dân hạn chế… nên đến nay, xã Nậm Đét còn 6 tiêu chí chưa đạt (giao thông, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, thu nhập, hộ nghèo). Các tiêu chí này đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn và thời gian triển khai dài, nên trong những tháng còn lại của năm 2018, xã không thể đạt.

Ông Bùi Công Khanh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng NTM tỉnh cho biết: Năm 2018, tỉnh có kế hoạch bố trí hơn 150 tỷ đồng cho 8 xã phấn đấu “về đích” NTM. Đây là nguồn lực lớn để các địa phương sử dụng trong việc đầu tư hoàn thiện các tiêu chí còn lại. Tiến độ triển khai thực hiện các tiêu chí NTM ở 8 xã điểm tuy có khác nhau, nhưng sự nỗ lực của từng địa phương là đáng ghi nhận. Ngoài 8 xã trong danh sách đăng ký “về đích” NTM năm 2018, có xã Tả Phìn (Sa Pa) và xã Cán Cấu (Si Ma Cai) có khả năng đạt chuẩn NTM trong năm nay bằng nguồn vốn xã hội hóa. Trong thời gian còn lại, đòi hỏi 8 xã đã đăng ký “về đích” NTM năm 2018 cần tích cực và chủ động hơn nữa trong việc lồng ghép các nguồn vốn, vận động nhân dân nỗ lực hoàn thành kế hoạch đề ra. Quan điểm chỉ đạo của tỉnh rất rõ ràng, xây dựng NTM phải thực chất, không chạy theo thành tích. Do vậy, các xã không để phát sinh nợ đọng trong xây dựng cơ bản, không huy động đóng góp quá sức dân.