Ngày hè, nắng như rót mật xuống những thửa ruộng ở thung lũng Nghĩa Đô, cũng là lúc những sợi rơm vàng óng phơi mình trên bãi đất sau mùa gặt. Ở Nghĩa Đô, rơm không còn là phế phẩm nông nghiệp chỉ dùng để đun nấu hay lót chuồng trại chăn nuôi gia súc. Rơm đang “sống lại” trong những đôi tay tài hoa của phụ nữ bản người Tày, bản người Dao bên bếp lửa, dưới mái nhà sàn; hay góc sân nhỏ của những ngày nông nhàn sau mùa gặt, trong những câu chuyện đời thường đẹp như thơ…

Chúng tôi tới gia đình anh Ngô Tiến Định ở thôn Nậm Tang, xã Bản Cầm (huyện Bảo Thắng) đúng lúc anh đang tất bật chăm sóc đàn gia súc. Anh Định cho biết: Để chăm nuôi tốt đàn gia súc với 14 con trâu, 13 con bò và 40 con lợn, vợ chồng tôi phải chia nhau mỗi người một việc, người đi chặt chuối, cắt cỏ voi... làm thức ăn cho vật nuôi, người dọn vệ sinh chuồng trại, tắm rửa cho chúng. Chúng tôi nuôi gia súc bán lấy thịt và hướng đến mục tiêu tạo ra sản phẩm an toàn nên chăm sóc cẩn thận, chủ yếu sử dụng thức ăn hữu cơ. Nhờ đó, gia súc của gia đình đến tuổi xuất bán thường có người đặt mua trước.

 Năm 2021, Tả Phìn là 1 trong 2 xã của thị xã Sa Pa phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Tuy nhiên, việc xây dựng nông thôn mới nâng cao ở Tả Phìn đang gặp khó khăn, nhất là thực hiện tiêu chí môi trường và tiêu chí y tế.

Xác định tiêu chí môi trường giữ vai trò then chốt trong xây dựng nông thôn mới nâng cao, xã tích cực vận động người dân tham gia tôn tạo cảnh quan, vệ sinh đường làng, ngõ xóm, làm chuồng nhốt gia súc…Đến nay, các thôn đã có lò xử lý rác thải; tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn xã đạt trên 90%...Tuy nhiên, Tả Phìn chưa đạt tiêu chí môi trường vì thiếu nguồn lực đầu tư hệ thống chiếu sáng đường trục thôn.

Tình hình dịch bệnh trên người và gia súc vẫn diễn biến phức tạp làm ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân Mường Khương, kéo theo đó là việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là tiêu chí thu nhập và hộ nghèo.

 Trước đây, đồng bào Mông xanh ở xã Nậm Xé (huyện Văn Bàn) còn nhiều hủ tục trong sinh hoạt hằng ngày gây mất vệ sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe. Những thói quen như không làm chuồng nuôi nhốt gia súc, cho gia súc phóng uế bừa bãi; không xây nhà vệ sinh; không quét nhà; sau khi ăn cơm không rửa bát đũa mà để lưu cữu... đã trở thành rào cản lớn trong thực hiện tiêu chí môi trường của địa phương.