Cuốn sách là tập hợp những hồi ký, tự thuật và ghi chép của những chiến sĩ Việt Minh từng tham gia phong trào cách mạng và trực tiếp có mặt trong những ngày tháng Tám năm 1945 tại Hà Nội. Qua lời kể của những nhân chứng lịch sử, cuộc Cách mạng tháng Tám không còn là một sự kiện xa xôi trong sách giáo khoa, mà hiện lên chân thực, gần gũi và sống động qua những con người bằng xương bằng thịt.

Lời giới thiệu của cuốn sách nhấn mạnh một ý nghĩa đặc biệt: ký ức của mỗi nhân chứng chính là một phần ký ức của dân tộc. Những người từng trải qua những ngày tháng lịch sử ấy mang trong mình những câu chuyện, cảm xúc và trải nghiệm mà nếu không được ghi lại, theo thời gian có thể sẽ vĩnh viễn mất đi. Đó cũng chính là lý do nhóm tác giả đã khẩn trương sưu tầm, biên khảo và xuất bản những hồi ức này. Trong số những người góp bài, có người đã đi xa, có người đã bước vào tuổi cao niên, khiến việc lưu giữ ký ức càng trở nên cấp thiết. Mỗi trang viết vì thế không chỉ là một câu chuyện cá nhân, mà còn là một “mảnh ghép” góp phần tái hiện bức tranh lịch sử của Thủ đô Hà Nội trong mùa Thu năm 1945.
Điểm hấp dẫn của cuốn sách nằm ở chính những câu chuyện đời thường phía sau một sự kiện lớn. Đó là những thanh niên tuổi đôi mươi, ba mươi đã hòa mình vào phong trào cách mạng; là những con người từng sống trong bí mật, đối mặt với hiểm nguy nhưng vẫn lựa chọn dấn thân vì độc lập, tự do của dân tộc. Từ những hồi ức ấy, người đọc có thể cảm nhận rõ hơn sức mạnh của niềm tin, lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và đặc biệt là sức sáng tạo của quần chúng nhân dân trong cách mạng. Cách mạng không chỉ được tạo nên bởi những quyết định lớn lao, mà còn được làm nên từ sự chủ động, lòng quả cảm và những hành động cụ thể của biết bao con người bình dị.
Cuốn sách đồng thời gợi mở một cách tiếp cận lịch sử giàu tính nhân văn: muốn hiểu một thời đại, hãy lắng nghe những người đã từng sống trong thời đại ấy. Những câu chuyện được kể bằng ký ức có thể mang theo những rung động, những góc nhìn và những chi tiết mà những trang sử khô cứng khó có thể truyền tải đầy đủ. Sau 50 năm kể từ Mùa Thu lịch sử năm 1945, nhóm tác giả đã lựa chọn cách “bảo tồn ký ức” để trao lại cho thế hệ sau một món quà đặc biệt. Đó không chỉ là món quà dành cho những người từng tham gia Việt Minh, mà còn là lời nhắn gửi tới thế hệ hôm nay: lịch sử cần được nhớ, được hiểu và được tiếp nối bằng những hành động có ý nghĩa trong hiện tại.
Đọc “19–8 Cách mạng là sáng tạo”, chúng ta không chỉ tìm hiểu thêm về những ngày đầu của cuộc Cách mạng tháng Tám ở Hà Nội, mà còn có cơ hội gặp gỡ những con người đã góp phần làm nên lịch sử. Qua từng hồi ức, quá khứ trở nên gần hơn, chân thực hơn và giàu cảm xúc hơn. Cuốn sách vì thế có giá trị như một tư liệu lịch sử – ký ức quý báu, đồng thời là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi thế hệ trong việc gìn giữ ký ức dân tộc. Bởi khi một nhân chứng ra đi, một phần ký ức có thể cũng mất đi theo họ; nhưng khi ký ức được ghi lại trong sách, nó có thể tiếp tục sống cùng nhiều thế hệ.
Nhân dịp hướng tới Kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, “19–8 Cách mạng là sáng tạo” là một lựa chọn đáng đọc để cùng trở về với Hà Nội của những ngày tháng Tám năm 1945 – nơi những con người bình dị đã góp sức làm nên một bước ngoặt vĩ đại của lịch sử dân tộc.
Kính mời quý bạn đọc tìm đọc cuốn sách tại Thư viện Lào Cai– để lắng nghe ký ức của những người đã sống trong lịch sử và để hiểu rằng: lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách, mà còn sống trong ký ức của mỗi con người.