Sự phát triển của ngành du lịch trong nhiều năm qua đã mang lại sự thay đổi lớn về kinh tế cho người dân, đồng thời, cũng tạo ra những áp lực về môi trường. Theo các báo cáo về môi trường, riêng tại phường Sa Pa, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trung bình mỗi ngày đã lên tới khoảng 45 - 50 tấn; thậm chí gấp 2 - 3 lần vào những dịp cao điểm du lịch. Trong đó, rác thải nhựa chiếm khoảng 12% - 15% tổng lượng rác thải, tương đương với hàng tấn nhựa thải ra môi trường mỗi ngày.

Tại những điểm đến nổi tiếng, dễ dàng bắt gặp hình ảnh những túi nilon mắc kẹt trong những bụi cây ven sườn núi, hay những vỏ chai nhựa dạt vào chân những thác nước... Rác thải nhựa với đặc tính khó phân hủy đang âm thầm phá hủy hệ sinh thái, làm giảm giá trị thẩm mỹ vốn là “đặc sản” của vùng cao.

Đối mặt với thực trạng đó, cộng đồng những người làm du lịch trẻ tuổi đã tìm ra giải pháp hữu hiệu để hạn chế rác thải nhựa. Tại một số bản làng, đã xuất hiện những chủ homestay với tinh thần trách nhiệm cao. Họ là những người tiên phong nói không với túi nilon và các sản phẩm nhựa dùng một lần trong cơ sở lưu trú của mình. Thay vì cung cấp nước đóng chai nhựa, họ trang bị bình nước thủy tinh hoặc các trạm lọc nước sạch để du khách tự lấy; khuyến khích khách dùng túi vải hoặc các vật liệu tự nhiên như lá chuối, lạt tre để gói thực phẩm.

Điều này đóng góp vào mục tiêu của Lào Cai, phấn đấu đến hết năm 2026, có 80% cơ sở lưu trú, khu, điểm du lịch không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy. Những hành động tuy nhỏ nhưng mang lại hiệu quả cao, khẳng định rằng kinh doanh du lịch hoàn toàn có thể song hành với bảo vệ môi trường nếu người kinh doanh thực sự có tâm và có tầm nhìn.

Ông Trần Văn Hải - Giám Công ty Cổ phần Du lịch Hoa Tây Bắc chia sẻ: “Ý thức bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là yếu tố sống còn của khu du lịch. Chúng tôi tuyệt đối nói không với việc xả thải trực tiếp ra môi trường. Toàn bộ nước thải đều được xử lý qua quy trình nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, tôi luôn nhắc nhở nhân viên và trực tiếp tham gia cùng các nhóm tình nguyện thu gom rác thải nhựa dọc các tuyến đường dẫn vào khu du lịch. Chúng tôi cũng hạn chế tối đa đồ nhựa dùng một lần, thay bằng các vật liệu thân thiện”.

Bên cạnh nỗ lực của các cá nhân, sự xuất hiện của các nhóm tình nguyện thu gom rác là điểm sáng trong bảo tồn cảnh quan, bảo vệ môi trường tại Lào Cai. Những bạn trẻ từ khắp nơi không quản ngại khó khăn để thu gom rác thải. Một số nhóm hoạt động rất hiệu quả, trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện như: “Sa Pa sạch và đẹp” do anh Nguyễn Viết Vinh khởi xướng; “Sa Pa Green” do anh Ngô Văn Tiệp phối hợp với một số doanh nghiệp làm du lịch xanh tại Sa Pa; hay Đoàn Thanh niên các xã, phường trong tỉnh với “Ngày Chủ nhật xanh”… Họ chính là những người tích cực thúc đẩy các sáng kiến giảm thiểu rác thải nhựa và phối hợp với các nhóm tình nguyện để duy trì việc dọn rác định kỳ…

Tuy nhiên, thực tế tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt tại các khu vực nông thôn, bản du lịch của Lào Cai hiện nay mới chỉ đạt khoảng 60 - 70%, vẫn còn một lượng lớn rác thải, đặc biệt là nhựa, đang bị chôn lấp tự phát hoặc xả ra môi trường.

Đối với những người làm dịch vụ du lịch tại Lào Cai, việc bảo vệ môi trường phải được xem là phần tất yếu của chiến lược kinh doanh. Chính vì thế, mỗi chủ homestay, người hướng dẫn viên hay tiểu thương tại các chợ phiên đều ý thức được việc hạn chế rác thải nhựa. Sự chuyển đổi này đòi hỏi phải thay đổi thói quen, có khi phải hy sinh một phần lợi ích kinh tế để đổi lấy sự phát triển ổn định, lâu dài. Cùng với đó là sự ủng hộ của du khách. Theo khảo sát từ đơn vị lữ hành Việt Travel, có tới trên 70% du khách quốc tế sẵn sàng chi trả cao hơn cho các dịch vụ du lịch thân thiện với môi trường.

Để xây dựng môi trường du lịch xanh - sạch - đẹp, cần có sự đồng lòng và cộng hưởng từ nhiều phía. Mỗi hành động nhỏ hôm nay, từ việc thay thế ống hút nhựa bằng ống hút tre đến việc nhặt túi nilon trên đường đi, đều là những hành động để du lịch Lào Cai phát triển bền vững.