Ngồi bên bếp lửa bập bùng vào một ngày mưa, chúng tôi được các cụ cao niên trong thôn Cốc Cáng, xã Dìn Chin (Mường Khương) kể bao điều. Từ chuyện những ngày đầu tiên người Nùng về đây lập làng đến chuyện người Nùng khai hoang, mở đất, phát triển kinh tế qua bao đời để có cuộc sống no ấm như ngày hôm nay bên những rừng lát hoa.

Trong những năm qua, huyện Si Ma Cai chủ động lồng ghép nhiều nguồn lực để đầu tư xây dựng, hoàn thiện các công trình thủy lợi. Nhờ chủ động được nguồn nước tưới, bà con vùng cao đã tổ chức khai hoang thêm hàng nghìn ha đất sản xuất, đồng thời, tiến hành thâm canh tăng vụ, tăng năng suất nhiều loại cây trồng.

Tôi có quen một lão nông người cùng quê Hà Nam lên Cốc San (Bát Xát) khai hoang làm kinh tế từ những năm 60 của thế kỷ trước, hiện cư trú tại thôn Tòng Chú 2 xã Cốc San. Ông là người kiên định, dẻo dai có thâm niên đến 15 lăm liên tục làm Bí thư Chi bộ và Trưởng thôn. Có lần tôi đã trêu ông về cái sự “tham quyền cố vị” cái chức trưởng thôn quèn. Ông phân bua: Rằng muốn nghỉ mà không được. Hôm rồi nghe nói ông vừa vượt qua cơn bạo bệnh “thập tử nhất sinh” nên tôi đến thăm để động viên. Nhưng may, thần chết đã ưu ái cho người có tâm huyết với làng quê mà không “chấm sổ thiên tào”. Ông kể: Gần một năm nằm viện chiến đấu với căn bệnh ung thư tuyến giáp di căn, cuối cùng ông đã chiến thắng. Ông sôi nổi lạc quan, vui vẻ hài hước nói: Tôi phải chiến thắng bệnh tật để còn hưởng không khí làm công dân thành phố chứ, rồi cười khà khà. Nhìn ông khỏe mạnh và nhanh nhẹn, thấy mà mừng.