Nằm ở độ cao hơn 2.000 m so với mực nước biển, Y Tý (Lào Cai) từ lâu được biết đến là “vùng đất mù sương” sở hữu nét đẹp thiên nhiên và văn hóa bản địa độc đáo. Những năm gần đây, hạ tầng giao thông nơi đây ngày càng được đầu tư đồng bộ, mở ra cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra bài toán khó: Làm thế nào để phát triển du lịch mà vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Trên hành trình ngược suối Lũng Pô với chiều dài hơn 30 km từ thôn Lũng Pô (xã A Mú Sung) đến thôn Hồng Ngài (xã Y Tý), cùng với cảm nhận về sự đổi thay ở những vùng đất bên dòng suối biên giới, điều làm chúng tôi tự hào là khung cảnh bình yên hiện hữu khắp dải biên cương xa xôi. Ở nơi ấy, dù đường biên giới dài và địa hình hiểm trở, những chiến sĩ biên phòng vẫn luôn chắc tay súng cùng đồng bào các dân tộc giữ bình yên biên giới.

Suối Lũng Pô dài 38 km, chảy qua xã Nậm Xe (cũ), tỉnh Lai Châu 8 km rồi vào địa phận Lào Cai tại xã Y Tý, qua xã A Lù (cũ), sau đó hòa vào sông Hồng tại thôn Lũng Pô, xã A Mú Sung. Từ khu vực xa xôi, khó khăn bậc nhất tỉnh, đến nay, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước với cơ chế, chính sách phù hợp, những thôn, bản nơi vùng cao, biên giới dọc suối Lũng Pô ngày càng khởi sắc.

Cuối tháng 6, sau đợt nắng nóng diện rộng, những cơn mưa đầu mùa làm tiết trời khu vực xã Mường Hum trở nên dịu mát hơn. Sáng 27/6, những đoàn xe nối nhau đưa hàng trăm du khách rộn ràng đến với vùng đất Nậm Pung (nay thuộc xã Mường Hum) tham gia các hoạt động hấp dẫn của Tuần lễ trải nghiệm thu hoạch lê Nậm Pung năm 2026. Dự lễ khai mạc chương trình, có lãnh đạo xã Mường Hum và các xã Bát Xát, Trịnh Tường, Bản Xèo, Y Tý, Dền Sáng, Ngũ Chỉ Sơn.

Sinh năm 1997, anh Vàng A Sáu đã có 6 năm được người dân thôn Hồng Ngài, xã Y Tý tín nhiệm bầu làm trưởng thôn. Trách nhiệm, tiên phong và nhạy bén với tư duy kinh tế mới, người đảng viên trẻ tuổi này đang phát huy vai trò cánh chim đầu đàn, lan toả và góp phần thúc đẩy phong trào xoá nghèo, làm giàu ở địa phương.

Với những địa danh nổi tiếng như Sa Pa, Bắc Hà, Y Tý, Mù Cang Chải, Trạm Tấu… du lịch Lào Cai đang thu hút du khách trong và ngoài nước. Thế nhưng, đằng sau sự phát triển kinh tế, rác thải nhựa đang tác động tiêu cực đến cảnh quan, hệ sinh thái tại các điểm du lịch trọng điểm của tỉnh.

Trong phát triển du lịch cộng đồng ở vùng cao, câu chuyện bảo vệ cảnh quan, bảo tồn bản sắc văn hóa luôn là vấn đề đáng quan tâm. Tại xã Y Tý, nơi du lịch cộng đồng đang phát triển, chàng trai người Hà Nhì Phu Suy Thó, chủ Homestay Khám phá Y Tý đã dành nhiều thời gian sưu tầm những đồ vật đặc trưng văn hóa người Hà Nhì để trưng bày, giới thiệu với du khách.

Đó là mục tiêu mà Đảng bộ xã Y Tý đề ra trong Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tổ chức trong 2 ngày (11 – 12/8).

Ngày 26/4/2025, HĐND tỉnh Lào Cai ban hành Nghị quyết 37/NQ-HĐND về chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lào Cai năm 2025. Theo đó, sắp xếp 20 đơn vị hành chính cấp xã của huyện Bát Xát (gồm 19 xã và 1 thị trấn) để thành lập 7 đơn vị hành chính cấp xã mới, gồm: Bát Xát, Mường Hum, Dền Sáng, Y Tý, A Mú Sung, Trịnh Tường, Bản Xèo.