Vào giai đoạn những năm 2006-2007, với sáng kiến “Hai hành lang, một vành đai kinh tế Việt Nam - Trung Quốc” , đây không chỉ là một dự án giao thông mà còn là một hệ sinh thái kinh tế nhằm kết nối các tỉnh phía Nam Trung Quốc với các tỉnh miền Bắc Việt Nam, tạo ra một cửa ngõ thông ra biển Đông. Lào Cai được xác định là “cầu nối chiến lược” trọng yếu nhất trong hành lang kinh tế nối liền Côn Minh (Trung Quốc) với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh ( Việt Nam). Giữa sự phát triển mạnh mẽ của vùng biên giới Lào Cai, cuốn sách Khám phá hành lang di sản văn hóa đường sắt Hải Phòng - Côn Minh xuất hiện như muốn nhắc nhở chúng ta tuyến đường sắt Hải Phòng - Côn Minh không chỉ là phương tiện giao thông mà còn là một Di sản văn hóa xuyên biên giới. Cuốn sách của đồng tác giả Stan BH Tan- Tangbau và Nguyễn Thị Lan Phương do Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc phát hành năm 2025. “Cuốn sách kỳ vọng gợi mở góc nhìn về di sản để cộng đồng dân cư, những người yêu mến đường sắt và chính phủ hai nước có những chiến lược bảo tồn bền vững”
Khám phá hành lang di sản văn hóa đường sắt Hải Phòng - Côn Minh được khơi nguồn từ những cơ duyên kỳ lạ. Đó là tiếng còi tàu gắn liền với tuổi thơ của tác giả, là sự định hướng chiến lược của các nhà nghiên cứu văn hóa. Với Khám phá hành lang di sản văn hóa đường sắt Hải Phòng - Côn Minh, tác giả đã dệt nên một bức tranh toàn cảnh về tuyến đường sắt này.
Cuốn sách dẫn dắt độc giả đi qua 12 chặng hành trình như một chuyến tàu thực thụ:
Chặng 1-2-3: Khởi nguồn và Lịch sử hình thành: Tái hiện lại những mét ray đầu tiên từ cảng Hải Phòng, lịch sử 10 năm xây dựng đầy gian khổ và vai trò của các quốc gia (Việt, Trung, Pháp) trong việc hình thành tuyến đường sắt xuyên biên giới đầu thế kỷ 20. Đó là sự kết nối giữa quá khứ trăm năm và hiện tại;
Chặng 4-5-10: Giá trị Di sản và Kiến trúc: Tập trung vào các vật thể và phi vật thể như cầu, hầm ngầm, nhà ga; Sự hy sinh của hàng nghìn lao động thời thuộc địa; Sự công nhận công bằng cho cả mặt sáng (kiến trúc) và mặt tối (mất mát) của lịch sử;
Chặng 6-7-8: Không gian Văn hóa và Đô thị: Phân tích sự tác động của đường sắt đến sự phát triển của các đô thị dọc tuyến và sự giao thoa văn hóa giữa các tộc người từ vùng đồng bằng sông Hồng đến cao nguyên Vân Nam- Trung Quốc; Đường sắt không chỉ là phương tiện mà là tác nhân tạo nên lối sống và diện mạo đô thị mới;
Chặng 9-11-12: Ký ức và Tầm nhìn tương lai: Thu thập những câu chuyện đời sống, cảm xúc cá nhân và ký ức tập thể của người dân gắn liền với tiếng còi tàu. Từ đó, tác giả đặt ra câu hỏi về chiến lược bảo tồn bền vững và tương lai của tuyến đường sắt cũ; Biến những trải nghiệm cá nhân thành động lực để bảo vệ di sản cho mai sau.
Nếu bạn là người yêu lịch sử, một người con của vùng đất Lào Cai, một người say mê những nhịp còi tàu, thì cuốn sách Khám phá hành lang di sản văn hóa đường sắt Hải Phòng - Côn Minh chính là tấm vé để bạn khám phá một phần linh hồn của vùng đất và con người nơi đây. Cuốn sách không chỉ là tài liệu kỹ thuật mà là sự kết hợp giữa nghiên cứu lịch sử, dân tộc học và cảm xúc cá nhân.
Thư viện tỉnh Lào Cai trân trọng giới thiệu!