Nhiều năm nay, nông dân xã Na Hối đã chuyển đổi một phần diện tích đất trồng ngô kém hiệu quả sang trồng atiso, đương quy, đan sâm. Ông Sùng Chí Phà, thôn Km6 cho biết: Năm 2014, thực hiện chương trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng của xã và huyện, gia đình ông đưa cây atiso vào trồng thay thế cây ngô với diện tích 0,7 ha. Thực tế cho thấy, đây là loại cây dễ trồng, dễ chăm sóc. Khi thu hoạch bán được lá, thân, củ và hoa với giá cao, trung bình mỗi năm gia đình ông thu từ 30 đến 40 triệu đồng, cao gấp 3 đến 4 lần so với trồng ngô. Nhờ cây atiso mà kinh tế gia đình ông đã ổn định hơn.

Ông Bùi Văn Vinh, Bí thư Đảng ủy xã Na Hối cho biết: Trước đây, người dân trên địa bàn chỉ trông chờ vào cây lúa, cây ngô, nhưng nay, được sự quan tâm từ Dự án “Phát triển cây dược liệu huyện Bắc Hà, giai đoạn 2014 - 2020”, diện tích trồng atiso, đương quy của xã ngày càng mở rộng. Với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, lại được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, nên 10 ha dược liệu trồng ở Na Hối phát triển tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Xã đang vận động người dân tiếp tục mở rộng diện tích trong những năm tới.

Dự án “Phát triển cây dược liệu huyện Bắc Hà, giai đoạn 2014 - 2020” tập trung ở các xã: Lùng Phình, Bản Già, Na Hối, Tà Chải, Lùng Cải. Trong 2 năm 2014 và 2015, Dự án tập trung trồng 2 loại cây dược liệu là atiso và đương quy, quy mô 33 ha. Qua thí điểm thấy cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu, cho hiệu quả kinh tế cao. Từ năm 2016 đến nay, Dự án được triển khai thêm tại các xã: Tả Văn Chư, Lầu Thí Ngài, Tà Chải, Nậm Mòn. Cùng với đó, huyện chỉ đạo các xã có điều kiện thích hợp, chuyển đổi một phần diện tích đất ngô, lúa kém hiệu quả sang trồng các loại cây dược liệu. Đến nay, huyện đã đưa vào trồng 6 loại cây dược liệu chính là atiso, đương quy, cát cánh, đan sâm, bạch chỉ, khổ sâm, với diện tích hơn 87,7 ha. Trung bình mỗi ha dược liệu cho thu từ 80 đến 200 triệu đồng; nhiều hộ trồng dược liệu đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu.

Để ổn định đầu ra cho sản phẩm dược liệu, huyện khuyến khích hình thành các cơ sở thu mua, chế biến tại chỗ và đẩy mạnh liên kết tiêu thụ sản phẩm. Trên địa bàn huyện hiện có 2 hợp tác xã chuyên thu mua, sơ chế lá atiso; 1 công ty đầu tư máy rửa, hệ thống nhà xưởng, lò sấy phục vụ sơ chế, chế biến, đóng gói thành các sản phẩm trà dược liệu. Bên cạnh đó, huyện phối hợp với Viện Dược liệu Trung ương; Công ty TNHH Một thành viên Traphacosapa; Công ty Cổ phần Nam Dược; Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Hà; Công ty Cổ phần Dược liệu Việt Nam... để chuyển giao khoa học - kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm, do đó, đầu ra ổn định, bà con yên tâm, tin tưởng trồng xây dược liệu.

Huyện Bắc Hà phấn đấu đến năm 2020 duy trì và phát triển vùng trồng cây dược liệu ổn định với quy mô 90 ha. Theo đó, huyện tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất dược liệu, đẩy mạnh thực hiện liên kết “4 nhà” để giải quyết đầu ra cho sản phẩm; hình thành vùng nguyên liệu bền vững và gắn với phát triển du lịch, dịch vụ. Bà Nguyễn Thị Huê, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện Bắc Hà cho biết: Tuy nhiên, việc phát triển cây dược liệu tại Bắc Hà còn có một số khó khăn, do chưa chủ động được nguồn giống. Các cây dược liệu đều là cây trồng mới nên phải khảo nghiệm, thử nghiệm từng loại cây ít nhất 3 năm thì mới hoàn thiện quy trình để nhân rộng. Kỹ thuật chăm sóc cây của một bộ phận người dân trong vùng Dự án còn hạn chế, nên năng suất, chất lượng sản phẩm còn thấp. Thời gian tới, huyện và các doanh nghiệp đầu tư liên kết vào việc sản xuất, kinh doanh cây dược liệu sẽ có những khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng trước đầu tư; tập trung vào đặc điểm khí hậu, độ cao phù hợp, chất đất, quy trình chuyển giao kỹ thuật, tạo điều kiện hỗ trợ vốn vay đối với những hộ tham gia trồng dược liệu trong vùng Dự án…

Việc chuyển đổi một số loại cây trồng kém hiệu quả sang trồng cây dược liệu được đánh giá là phù hợp với mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp và huyện Bắc Hà đang tận dụng để khai thác lợi thế này để ngày càng mở rộng diện tích trồng “cây thoát nghèo”.